Aftakeling

aftakeling

‘Het afnemen van alle krachten, bij het toenemen van de ouderdom is stellig zeer droevig, maar het is noodzakelijk, daar anders de dood te zwaar zou vallen.’ zei de Duitse filosoof Schopenhauer. Inderdaad aftakeling maakt je rijp om te willen sterven. Wel rekken wij dat proces in onze cultuur onnodig lang. Sommige gelukkigen ontsnappen daaraan, die zijn ineens weg door een hartaanval of iets vergelijkbaars. Ik ben meer van het type wat de Romeinse dichter Juvenalis beschrijft: ‘terwijl wij van bloemen en wijn, van weelde en liefde genieten, sluipt de ouderdom nabij met onhoorbare pas’. Maar ouderdom dwingt tot realiteit.

Jaloezie

jaloezie

‘De jaloezie van vrienden richt mij te gronde, niet de haat van vijanden’. zei Schrijver Friedrich von Schiller. En inderdaad jaloezie van je naasten en zeker van je geliefde is lastig. Het kan positief zijn, blijk van liefde, maar ook destructief. Iedereen heeft er last van, want jaloezie is hecht verknoopt met houden van, angst om dat te verliezen. ‘Nieuwsgierigheid is de dochter der jaloezie’ weten we van toneelschrijver Molière. Zucht naar de waarheid kan leiden tot juiste waarnemingen maar ook tot onjuiste. Ik denk op dit moment vooral aan Remco Campert die stelde: ‘zonder jaloezie geen poëzie’. Mooi toch?

Onzekerheid

onzekerheid-2

‘Er is niets meer zeker dan onzekerheid’, zei de Franse filosoof Pierre Charron ooit. Roddelen is ‘kwaadspreken, wat een vorm is van zelfwantrouwen en een gevolg van innerlijke onzekerheid. Door de fouten van anderen te laken, zoekt men de afwezigheid ervan bij zichzelf te bevestigen.’ Dat laatste is een citaat van Godfried Bomans. Ik vind het vreselijk als mensen onder roddel  en kwaadsprekerij lijden. Temeer als mensen daar onzeker van worden. Ik  zou ze willen toeroepen trek er je niets van aan, het is alleen de onzekerheid van critici. Sterker beschouw het als compliment dat men jaloers op je is.

 

 

Roman helden

misdaad-en-straf

monte-christoIk heb lievelingsboeken waarbij ik mij ooit identificeerde met de hoofdfiguren. Ik noem er drie. Raskolnikov in Dostojewski’s ‘Misdaad en Straf’, Edmond Dantes in de ‘Graaf van Monte Cristo’ van Dumas en ‘De Rode (scharlaken) Pimpernel’ van barones Emmuska d’Orczy. In alle gevallen gaat het om (anti)helden. Gesjeesd student Raskolnikov pleegt een moord, maar wordt door de hoer Sonja gered als mens, Dantes wordt onschuldig veroordeeld, maar neemt daarna verschrikkelijk rode-pimpernelwraak als hij uit de gevangenis ontsnapt. En Pimpernel  bevrijdt Franse aristocraten en denkt ten onrechte dat zijn Franse vrouw heult met de vijand. Zo’n beschouwing zegt veel over mijzelf.

Het absurde en religie

camus-2

‘Het leven is absurd’, zei verongelukt schrijver en filosoof Albert Camus, ‘omdat we nooit de zin ervan zullen achterhalen’. ‘Het universum is redeloos en beantwoordt onze levensvragen slechts met een eeuwig zwijgen.’ Hij voegde toe: ‘de mens is het enige levende wezen dat zich bewust is dat het sterven moet’. Ik denk aan al die mensen die bang zijn voor de dood. Dat moet de reden zijn dat religies zijn uitgevonden, want als er geen hiernamaals is, waar je beloond of bestraft kunt worden voor je daden, wat we gevoegelijk mogen aannemen, is het nog absurder. Pluk dus de dag.

Praten met robot Erica

kunstmatige-intelligentie

Ik zag een dialoog van een bioloog met de robot Erica. Het was een echt gesprek, ongelooflijk. Erica vertelde de bioloog dat Robots ooit zo menselijk  zouden worden dat het onderscheid tussen mensen en robots verdwijnt. We praten hier over kunstmatige intelligentie, misschien wel het terrein waarop in de toekomst om de werelddominantie zal worden gestreden. Dat robots met hun computers veel sneller kunnen rekenen dan gewone mensen wisten we al. Een schaker verliest daarom van een computer. Maar als robots alles beter kunnen en veel mooier zijn dan gewone mensen waar blijven wij dan?  Science fiction, uitdagend en griezelig.

Naschrift: wie niet gelooft dat het werk in de toekomst bij o.a. de zorg, ofwel het meeste menselijk routinematige handelen, voornamelijk door robots zal worden gedaan zal bedrogen uitkomen

Noblesse oblige

noblesse-oblige

Adeldom verplicht, is het credo van de schijnbaar uitverkorenen, ofwel als je al tot de bovenlaag behoort en dat vaak gedurende vele generaties, gedraag je ernaar. Geef het goede voorbeeld, blijf bescheiden, wees zuinig zonder gierig te worden, werk hard. Je geeft wat je hebt meegekregen, liefst vermeerderd, door aan je nazaten. Goed rentmeesterschap, de mens is geen eigenaar van zijn bezit. God is eigenaar van alles op aarde, zowel het stoffelijke als het onstoffelijke, de mens heeft het slechts tijdelijk in bruikleen. Merkwaardig denken, maar Nederland is er wel groot mee geworden. Maar wat is er nog van over?

Tolerantie

voltaire

‘Tolerantie en apathie zijn de laatste deugden van een maatschappij die te gronde gaat’ zei filosoof Aristoteles. Daaraan moet ik denken, organisaties kunnen verloederd zijn. Al jarenlang gaat daar dan veel mis. Mensen wennen er aan, als wijsheid wordt dan gepredikt dat je het maar moet accepteren. Ik verzet mij daar tegen. Echte tolerantie is dat je een ander een fundamenteel afwijkende mening gunt zonder dat je daartegen geweld gebruikt. Zolang er een rechtstaat is kun je je wel tegen fout beleid verzetten, maar daar moet je wel goede argumenten voor hebben. Een goed debat gaat daarover, niet over verkettering .

Verval

verval-2

‘De beschaving accepteren betekent praktisch dat je het verval aanvaardt’, leerde ons George Orwell. Machiavelli zei: ‘aangezien alles op aarde in beweging is en stilstand niet bestaat, zal er altijd vooruitgang of verval zijn, en zullen keuzes die je verstandelijk afwijst je vaak worden opgedrongen.’ Naarmate je ouder wordt is verval – geestelijk en fysiek – onvermijdelijk. Ik probeer instinctief te doen alsof dat bij mij nauwelijks aan de orde is. Mijn geliefde is meer van de richting: voorkomen is beter dan genezen.  Zij heeft natuurlijk gelijk, schoorvoetend doe ik nu aan het bestrijden van achterstallig onderhoud. Struisvogels hebben we al genoeg.

Verloren Paradijs?

pandora

eva-paradijsZowel in de bijbel met Eva, als in de Griekse mythologie met Pandora, krijgt nieuwsgierigheid van vrouwen de schuld van het verloren gegane paradijs, dan wel een wereld zonder kwalen en rampen. Veilig mag worden aangenomen dat mannen in die tijd auteurs waren van deze onzin. Niet slecht, om alles wat  niet goed is gegaan, dan aan de andere sekse te wijten. Voltaire zei: ‘het paradijs is waar ik ben’. Ik zeg het paradijs bestaat niet, evenmin als Utopia. De mens is gedoemd van fouten te leren, wie dat niet doet is een ezel, wie dat wel doet een Uil.